Συστάσεις για τις επισκέψεις σε σημαντικά καταφύγια νυχτερίδων

Μία από τις φαινομενικά πιο «αθώες», αλλά συχνά επιβλαβής πίεση στα είδη νυχτερίδων του προγράμματος είναι η ανθρώπινη παρουσία στα καταφύγια μεγάλων αποικιών, είτε πρόκειται για σπηλαιολογικές αποστολές είτε για αρχαιολογικές ανασκαφές ή άλλες επιστημονικές δραστηριότητες είτε για επισκέψεις αναψυχής. Ειδικά την περίοδο των γεννήσεων και ανατροφής των νεογνών (βρεφοκομεία, Μάιος – Ιούλιος) αλλά και το χειμώνα (Νοέμβριος- Φεβρουάριος), στα πιο κρύα σπήλαια, η ανθρώπινη παρουσία μπορεί να οδηγήσει σε μαζικούς θανάτους άμεσα ή μεσοπρόθεσμα.

Στα πλαίσια του LIFE GRECABAT, ετοιμάσαμε το 2021 και επικαιροποιήσαμε το 2026 έναν κατάλογο με τα 248 σημαντικότερα καταφύγια νυχτερίδων στην Ελλάδα  και τις εποχές για τις οποίες έχει τεκμηριωθεί η παρουσία σημαντικών αποικιών σε αυτά. Στην πλειονότητά τους (145 καταφύγια) αποτελούν βρεφοκομεία και συνεπώς η ανθρώπινη παρουσία θα πρέπει να αποφεύγεται την περίοδο Μάιος – Ιούλιος. Σε 48 περιπτώσεις έχει διαπιστωθεί η παρουσία σημαντικού αριθμού νυχτερίδων το χειμώνα, αλλά λίγα από αυτά τα καταφύγια είναι αρκετά κρύα για χειμέρια νάρκη (συνήθως σπήλαια σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.000 μ.). Για τα υπόλοιπα η ανθρώπινη παρουσία τις πιο ζεστές μέρες του χειμώνα δεν είναι τόσο επιβλαβής, καθώς οι νυχτερίδες δεν πέφτουν σε βαθύ λήθαργο.

Σε κάθε περίπτωση, ανεξαρτήτου εποχής, οι επισκέψεις στα καταφύγια παρουσία νυχτερίδων θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο διακριτικές, με μικρό αριθμό μελών, περιορισμό της θερμικής, ηχητικής και άλλης ρύπανσης (αποφυγή χρήσης μηχανημάτων, φωτιστικών ασετιλίνης, καπνίσματος, οχλαγωγίας) και να έχουν κατά το δυνατόν σύντομη διάρκεια. Εάν τα καταφύγια αυτά βρίσκονται εντός περιοχών του Δικτύου NATURA 2000, πριν την επίσκεψη θα πρέπει να ενημερώνεται η αρμόδια Μονάδα Διαχείρισης του ΟΦΥΠΕΚΑ. Επίσης, εάν πρόκειται για σπήλαιο, θα πρέπει να ζητείται άδεια από την Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας – Σπηλαιολογίας ή την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού.